İmar Planı Değişikliklerinde Yeni Dönem: Değer Artışı Kamuya Aktarılacak

Yeni düzenleme, uygulama imar planında yapılan değişiklikler nedeniyle taşınmazların değer kazanması durumunda ortaya çıkan farkın %90’ının “Değer Artış Payı (DAP)” olarak kamuya kazandırılmasını zorunlu hale getiriyor. Yönetmeliğin amacı; plan değişikliği nedeniyle oluşan değer artışının tespit sürecini, hesaplanmasını, ödenmesini ve ilgili kurumlar arasında nasıl dağıtılacağını netleştirmek.

Yönetmelik, taşınmaz maliklerinin tamamı tarafından talep edilen uygulama imar planı değişikliklerini kapsıyor. Bu kapsamda değerleme raporları, kıymet takdir komisyonu çalışmaları, değer artış payının hesaplanması, tahakkuk ettirilmesi ve ödenmesi gibi tüm süreçler “DAP Sistemi” üzerinden yürütülecek.

Yönetmelikte Yer Alan Temel Tanımlar

• Değer artışı: Plan değişikliği öncesi ve sonrası taşınmaz değerleri arasındaki fark.

• Değer artış payı: Bu farkın %90’ı.

• Değerleme raporu: Yetkili lisanslı gayrimenkul değerleme kuruluşlarınca hazırlanacak rapor.

• DAP Sistemi: Tüm değer artış süreçlerinin yürütüldüğü dijital platform.

İdare, değerleme için en az iki yetkili kuruluştan rapor alacak; bu raporlar kıymet takdir komisyonu tarafından değerlendirilerek kesin değer artışı belirlenecek.

Değer Artış Payının Alınmayacağı Durumlar

Yönetmelik bazı istisnalar da içeriyor:

• Afet riski altındaki alanlar ve 6306 sayılı Kanun kapsamındaki bazı plan değişiklikleri,

• Kamu mülkiyetindeki alanlar ve kamu hizmet alanları,

• Ada bazında cephe hattı düzeltmeleri gibi belirli plan değişiklikleri,

değer artış payına tabi olmayacak.

Ödeme Şartları

Değer artış payı peşin veya taksitle ödenebilecek:

• Peşin ödeme tercih edilirse %10 indirim uygulanacak.

• Taksitli ödeme dört taksit şeklinde yapılacak ve sonraki taksitlerde TÜFE dikkate alınacak.

• Ödeme tamamlanmadan taşınmazla ilgili satış, devir, ruhsat gibi işlemler yapılamayacak.

Gelirin Dağılımı

Değer artış payının hangi kurumlara nasıl aktarılacağı da düzenlemede ayrıntılı şekilde yer alıyor:

Büyükşehir belediyelerinde:

• %25 Büyükşehir Belediyesi

• %25 ilçe belediyesi

• %25 Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı

• %25 genel bütçe

Büyükşehir olmayan illerde:

• %40 onaylayan idare

• %30 Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı

• %30 genel bütçe

Geçici Hükümler

• 4 Temmuz 2024 – 12 Aralık 2024 tarihleri arasında tahakkuk eden değer artışları için özel ödeme düzenlemeleri getirildi.

• 12 Aralık 2024 öncesinde riskli yapı içeren parsellerde, emsalin 1,5 katına kadar olan artışlarda değer artış payı alınmayacak.

Yönetmelik, yayımlandığı 22 Kasım 2025 itibarıyla yürürlüğe girdi ve uygulama yetkisi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı tarafından yürütülecek.